Jubileusz 800-lecia założenia miasta Wleń

Jubileusz 800-lecia założenia miasta Wleń (dawniej Lähn) w roku 2014 – śląska tożsamość Polaków i Niemców pod hasłem „Duma i tożsamość” / „Stolz und Identität“

Doris Baumert

– 1 –

Niewielkie miasto Wleń w dolnośląskim powiecie lwóweckim, przed drugą wojną światową: Lähn im Kreis Löwenberg, obchodziło w czasie od 27 do 29 czerwca 2014 roku 800-lecie swego powstania. Jubileusz był zarówno dla Polaków, jak i Niemców okazją do wspominania ich ojczyzny.

– 2 –

Historyczne tło obchodów jubileuszu

Rok 1214 jako rok założenia Wlenia (dawniej Lähn) wspominają zarówno dawny burmistrz Neubarth w swej odręcznie spisanej kronice, jak i autor Augustin Knoblich w książce „Chronik von Lähn und Burg Lehnhaus am Bober“ z roku 1863. Z historycznego punktu widzenia informacja ta jest niepotwierdzona, ale pomimo to zaakceptowana została przez ogół społeczności.

– 3 –

Obchody 700-lecia w czasie od 11 do 13 lipca 1914 roku

Po wielomiesięcznym planowaniu i przygotowaniach w czasie od 11 do 13 lipca 1914 roku uczczono 700-lecie istnienia miasta bardzo bogatym programem. Przede wszystkim zorganizowano wspaniały korowód, który był okazją do przedstawienia historii miasta.

Miasto Wleń miało to wielkie szczęście, że niestrudzenie wspierał je Wilhelm Patschovsky, najbardziej chyba znany obywatel Wlenia, który dzięki swym historycznym badaniom
i publikacjom bardzo się zasłużył dla swego miasta rodzinnego i jego okolic. Nic więc dziwnego, że w trakcie uroczystych obchodów nadano mu tytuł honorowego obywatela miasta Wlenia.

– 4 –

Tło polsko-niemieckiej współpracy

Osoby odpowiedzialne za organizację jubileuszu we Wleniu odpowiednio wcześnie zgłosiły chęć współpracy ze stroną niemiecką. Wynikało to prawdopodobnie z pozytywnych doświadczeń związanych ze wsparciem przez Niemców obchodów 100-lecia Zapory Pilchowice w dniu 18 sierpnia 2012 roku. Przy okazji jubileuszu polskie władze skierowały nawet do niemieckich gości podziękowania za budowę tejże zapory wodnej.

Również wybór hasła, pod którym obchodzono 800-lecie miasta, a mianowicie „Duma
i tożsamość” / „Stolz und Identität“
, sugerował współpracę polsko-niemiecką, ponieważ miała być ona wyrazem pełnego dumy spojrzenia na jakże zmienną 800-letnią historię, a także identyfikacji z tymi historycznymi uwarunkowaniami.

Pierwszą zasadniczą rozmowę w sprawie organizacji obchodzonego w czerwcu 2014 roku jubileuszu 800-lecia założenia miasta przedstawiciele strony polskiej i niemieckiej przeprowadzili w lutym 2013 roku, a w czerwcu 2013 roku doszło do osobistego spotkania
w celu ustalenia szczegółów. W ciągu kolejnych 12 miesięcy zorganizowano jeszcze kilka spotkań między Anną Komstą jako dyrektorką Domu Kultury „OKSiT Wleń“ a Doris Baumert jako osobą odpowiedzialną ze strony niemieckiej. W trakcie współpracy obie panie wymieniły ponad 200 maili, pisanych przez Annę Komstę w jej polskim języku ojczystym, a przez Doris Baumert po niemiecku. Jako że każda z pań włada podstawami drugiego języka, niewiele było problemów z porozumiewaniem się.

– 5 –

Jubileusz 150-lecia budynku kościoła katolickiego 27 czerwca 2014

Początek obchodów 800-lecia miasta poświęcono innemu jubileuszowi, a mianowicie 150-leciu konsekracji budynku kościoła katolickiego.

Henryk I Brodaty i jego żona Jadwiga Śląska, którą później ogłoszono świętą, już na początku XIII wieku wyrazili zgodę na budowę kościoła we Wleniu. To niewielkie miasto bardzo ucierpiało wcześniej z powodu powodzi za sprawą rzeki Bóbr okrążającej je półkolem. Woda często sięgała do wnętrza kościoła i w takim stopniu naruszyła jego podstawową substancję, że stary budynek trzeba było zburzyć. Budowę nowego kościoła rozpoczęto w roku 1862. 6 listopada 1864 roku biskup sufragan Adrian Wlodarsky konsekrował świątynię. Jubileusz 150-lecia kościoła uczczono uroczystym nabożeństwem sprawowanym 27 czerwca 2014.

– 6 –

Po nabożeństwie proboszcz Krzysztof Madej przyjął liczne gratulacje. Ostatnią
z gratulujących mu osób była Doris Baumert, która ku jego wielkiej radości wręczyła mu broszurę zatytułowaną „Die Kirchengeschichte von Lähn, Kreis Löwenberg (Schlesien)“ („Historia kościoła we Wleniu, powiat lwówecki (Śląsk)”), wydaną przez nią z okazji jubileuszu. Polską wersję książki mogła przekazać jesienią 2014 roku.

– 7 –

Koncert upamiętniający Johannesa Titza 27 czerwca 2014

Obchody jubileuszu uświetnił koncert węgierskiego wirtuoza Balásza Szabó na fisharmonii Titza, która niedawno powróciła na Śląsk, a skonstruowana została w mieście powiatowym Lwówek Śląski (dawniej Löwenberg).

Koncert upamiętniający Johannesa Titza mógł się odbyć dzięki pośrednictwu strony niemieckiej. Balázs Szabó jest znawcą i miłośnikiem fisharmonii skonstruowanych przez Titza i bardzo mu zależało na specjalnym uhonorowaniu pracy mistrza. W związku z tym, że pewne szczególne zdarzenie na zamku Kleppelsdorf bei Lähn, obecnie znanym jako Pałac Książęcy we Wleniu, spowodowało, że Johannes Titz wyspecjalizował się w Lwówku Śląskim w budowie fisharmonii, jubileusz miasta Wlenia był odpowiednią okazją do organizacji tego koncertu.

Wirtuoz Balázs Szabó sięgnął po urozmaicony repertuar, co pozwoliło mu zaprezentować nie tylko własne nadzwyczajne umiejętności, ale także ogromne możliwości instrumentu. Na zakończenie koncertu muzyk zagrał skomponowany na początku XX wieku marsz miasta Lähn (dzisiejszego Wlenia) „Vivat Lähn“.

Pierwszy dzień obchodów jubileuszu zakończył się balem charytatywnym w auli szkoły, w którym wzięli udział zarówno polscy, jak i niemieccy goście, ponieważ muzyka łączy ludzi pomimo problemów z porozumiewaniem się.

– 8 –

Oficjalna inauguracja uroczystości w ruinach Zamku Lenno 28 czerwca 2014

Oficjalna inauguracja jubileuszu odbyła się 28 czerwca 2014 roku na dziedzińcu ruin Zamku Lenno, ponieważ właśnie w Lehnhaus, obecnym Zamku Lenno miasto miało swój początek. Na zamku tym podobno chętnie bywali Piast Henryk I Brodaty i jego małżonka Jadwiga Śląska.

Odpowiednio do okazji i na pamiątkę dawnych czasów polscy oficjele stawili się w strojach średniowiecznych, a po powitaniu i inauguracji odbyły się turnieje rycerskie, zaprezentowano średniowieczną muzykę i dawne tańce.

Kolejne punkty programu tego dnia odbyły się na rynku we Wleniu.

– 9 –

Historyczny korowód 29 czerwca 2014

Historyczny korowód 29 czerwca 2014 roku nawiązywał naturalnie do faktów historycznych. Oficjalni goście również w tym wydarzeniu wzięli udział przyodziani w średniowieczne stroje, podziwiać można było nawet Henryka I Brodatego i jego małżonkę Jadwigę.

Istotnym elementem pochodu była grupa osób niosąca walizki i inne ważne elementy dobytku. Można ją było zinterpretować zarówno jako grupę polskich przesiedleńców, jak i wypędzonych Niemców.

Polscy przesiedleńcy przybyli tutaj w roku 1945 po zakończeniu II wojny światowej ze wschodnich terenów Polski, natomiast niemieckich mieszkańców przymusowo pozbawiono majątku i w latach 1946 i 1947 wypędzono z ich śląskiej ojczyzny do zachodniej części Niemiec.

– 10 –

Lot gołębi 29 czerwca 2014

Już w średniowieczu organizowano we Wleniu gołębie targi. Impreza ta odbywała się zwykle co roku w styczniu i była w dawnych wiekach znaczącym wydarzeniem. Tradycję gołębich targów pielęgnuje się również dzisiaj, tak więc lot gołębi stał się punktem programu obchodów jubileuszu. Polski burmistrz Bogdan Mościcki i niemiecka działaczka Doris Baumert otworzyli na scenie symbolicznie dwie klatki z gołębiami, wielkie stado gołębi wzbiło się w niebo również po drugiej stronie ulicy.

– 11 –

Jubileuszowe nabożeństwo na rynku 29 czerwca 2014

Jako że jubileuszowe nabożeństwo odbywało się na rynku, pod gołym niebem, Doris Baumert miała okazję wspomnieć przed nim w krótkich słowach, że pierwsze protestanckie nabożeństwo po kontrreformacji odbyło się 19 marca 1741 roku z braku kościoła ewangelickiego również na wleńskim rynku.

Wielką radość niemieckim uczestnikom sprawił biskup legnicki, przechodząc w czasie kazania płynnie na język niemiecki. Ponadto Doris Baumert mogła wziąć udział w czytaniu fragmentu Pisma Świętego i modlitwie wstawienniczej w języku niemieckim.

– 12 –

Wystawa jubileuszowa

Strona niemiecka przygotowała bogatą wystawę dotyczącą czasów sprzed roku 1945, obejmującą zarówno widokówki i fotografie, jak i plany, rysunki projektowe, ogłoszenia reklamowe, nuty i teksty marszu miasta „Vivat Lähn“ oraz piosenki skomponowanej na jubileusz 700-lecia miasta, a także inne materiały.

Doris Baumert udało się zgromadzić ponad 300 eksponatów dzięki wsparciu 22 osób oraz dziesięciu instytucji polskich i niemieckich. Przekazała jej wydziałowi do spraw kultury, którego pracownicy wydrukowali je w formacie A3 i oprawili w ramki. Ponadto Doris Baumert opracowała 30 krótkich tekstów historycznych, a Anna Horwat-Romaniuk przetłumaczyła je na język polski. Miejscami ekspozycji powiązanymi tematycznie z wystawą były ratusz, dom kultury, kościół katolicki, szkoła, sanatorium, remiza strażacka oraz Pałac Lenno (dawniej Schloss Lehnhaus) oraz Pałac Książęcy we Wleniu (dawniej Schloss Kleppelsdorf).

Ponadto w domu kultury zaprezentowano liczne fotografie z czasów po 1945 roku, za co podziękować można wielu mieszkańcom Wlenia.

– 13 –

Pomnik-fontanna Gołębiarki

Już w roku 1894 pojawiła się myśl o budowie fontanny na rynku we Wleniu. Miała ona stać się ozdobą miasta, a jednocześnie zaradzić brakom wody pitnej o dobrej jakości. Aby sfinansować projekt, wiosną 1895 roku powołano do życia loterię na rzecz budowy fontanny, która miała być podwaliną inwestycji.

Środki finansowe nie były jednakże wystarczające i gdy latem 1897 wielka powódź nawiedziła Wleń, zrezygnowano tymczasowo z budowy fontanny, ponieważ przypuszczano, że w planowanym dla niej miejscu, a mianowicie na placu przed ratuszem, mogłaby ją zniszczyć kolejna powódź.

Gdy na ukończeniu była budowa Zapory Pilchowice i tym samym zażegnano niebezpieczeństwo powodzi, w marcu 1912 roku powrócono do pomysłu budowy fontanny. Jej odsłonięcie zaplanowano na 10 sierpnia 1913 na jubileusz wyzwolenia Śląska 18 sierpnia 1913 roku. Środki finansowe w dalszym ciągu były jednak niewystarczające, tak więc budowę fontanny znowu przesunięto o kolejny rok.

12 lipca 1914 w ramach obchodów 700-lecia założenia miasta doszło wreszcie do uroczystego odsłonięcia fontanny ozdobionej figurą Kopciuszka. Stado gołębi wzbiło się w niebo, a pomnik przekazano oficjalnie miastu Wleń. Sama figura w języku ludowym przeszła metamorfozę z Kopciuszka na Gołębiarkę i z biegiem czasu stała się symbolem miasta.

Również 100 lat później godnie uhonorowano Gołębiarkę przyozdabiając ją z okazji jubileuszu 800-lecia miasta.

-14 –

Trzy narody – jeden chleb“

W trakcie oficjalnego otwarcia jubileuszu w sobotę po południu wymieszano w wielkim słoju mąkę z Polski, Niemiec i Czech, aby upiec z niej chleb – pod hasłem „Trzy narody – jeden chleb“.

Przedstawiciele trzech państw łamali chleb trzech narodów w niedzielę po południu na scenie, a kromki chleba rozdawano gościom na rynku.

– 15 –

Publikacje

Dzięki jubileuszowi miasta powstały także nowe publikacje. Ukazała się polska książka towarzysząca obchodom: „Dzieje Wlenia – Jak Feniks z popiołów“, dzieło zespołu autorów, między innymi dyrektora i archiwisty Archiwum Państwowego w Jeleniej Górze. Do planowanego tłumaczenia tej pozycji na język niemiecki niestety jeszcze nie doszło z powodu zmiany na stanowisku burmistrza.

Jak już wspomniano, Doris Baumert opracowała broszurę „Die Kirchengeschichte von Lähn, Kreis Löwenberg (Schlesien)“ („Historia kościoła we Wleniu, powiat Lwówecki (Śląsk)“) wraz z historią kościółka św. Jadwigi na Zamku Lenno w Łupkach, którą w tym samym roku udało się wydrukować również w języku polskim.

Po szeroko zakrojonej i bardzo czasochłonnej pracy na jubileuszową wystawą Doris Baumert podsumowała jej wyniki w broszurze pod tytułem „Lähn, Kreis Löwenberg (Schlesien) – Stadtgeschichte in Wort und Bild – Ausstellung zur 800-Jahr-Feier vom 27. bis 29. Juni 2014“ („Wleń, powiat lwówecki (Śląsk) – Historia miasta w słowie i obrazie – Wystawa z okazji jubileuszu 800-lecia od 27 do 29 czerwca 2014“).

– 16 –

Podsumowanie

Wymienione aktywności w czasie trzydniowych obchodów jubileuszu stanowiły zaledwie część całego programu. W obchodach brali przecież udział również tacy polscy goście, którzy nie interesowali się specjalnie historią i chcieli uczestniczyć jedynie w ludowym święcie. Osoby odpowiedzialne za organizację ze strony miasta Wlenia świetnie poradziły sobie z wyzwaniem, jakim było zadowolenie wszystkich zainteresowanych osób.

Jednocześnie organizatorzy wspaniale się sprawdzili wobec gości niemieckich w roli gospodarza przy planowaniu i realizacji wspólnych i historycznie uwarunkowanych elementów przedsięwzięcia.

Istotnym ogniwem łączącym oba narody jest oczywiście święta Jadwiga Śląska, czczona zarówno przez Polaków, jak i Niemców. Jako postać ważna dla tego regionu przez cały weekend wielokrotnie stanowiła jeden z tematów jubileuszu.

Wielu starszym gościom z Niemiec radość sprawił choćby sam fakt, że przy okazji święta miasta mogli zwiedzić takie budynki użyteczności publicznej jak ratusz, remiza strażacka czy sanatorium.

Korzystać mogli z licznych dwujęzycznych objaśnień i tekstów historycznych związanych z wystawą, a dodatkowo przez wszystkie dni jubileuszu wiele osób służyło im pomocą w charakterze tłumaczy.

Wiele osób z Polski i Niemiec mogło się cieszyć wspólnym, historycznym świętem, a jego swobodna i pozytywna atmosfera przyczyniła się do ogólnego dobrego samopoczucia. Obie nacje wiele się od siebie nauczyły, wymieniły wiele pozytywnych wspomnień i pogłębiły wzajemne stosunki. Piękniejszego podsumowania nie można sobie chyba wyobrazić!

800-Jahr-Feier in Wleń / Lähn 2014 – schlesische Identität von Polen und Deutschen unter dem Motto „Duma i Tożsamość” / „Stolz und Identität“

Doris Baumert

– 1 –

Die Kleinstadt Wleń im niederschlesischen Powiat Lwóweckiego, vor dem 2. Weltkrieg: Lähn im Kreis Löwenberg, beging vom 27. bis 29. Juni 2014 ihre 800-Jahr-Feier, in der sich sowohl Polen als auch Deutsche auf ihre Heimat besinnen konnten.

– 2 –

Geschichtlicher Hintergrund der Jubiläumsfeier

Das Jahr 1214 als Gründungsjahr von Lähn / Wleń wurde sowohl vom früheren Bürgermeister Neubarth in seiner handschriftlichen Chronik als auch vom Autor Augustin Knoblich in seinem Buch „Chronik von Lähn und Burg Lehnhaus am Bober“ aus dem Jahr 1863 genannt. Diese Angabe ist zwar aus historischer Sichtweise zweifelhaft, wurde aber trotzdem von der Allgemeinheit angenommen.

– 3 –

700-Jahr-Feier vom 11. vom 13. Juli 1914

Dementsprechend wurde in Lähn / Wleń vom 11. bis 13. Juli 1914 die 700-Jahr-Feier nach monatelangen Planungen und Vorbereitungen mit einem sehr umfangreichen Programm abgehalten. Dabei wurde vor allem mit dem imposanten Festzug großer Wert auf die Darstellung der Geschichte gelegt.

Die Stadt Lähn / Wleń hatte auch das große Glück der unermüdlichen Unterstützung durch Wilhelm Patschovsky, dem wohl bekanntesten Bürger von Lähn / Wleń, der sich mit seinen geschichtlichen Forschungen und Publikationen sehr verdient um seine Heimatstadt und deren Umgebung gemacht hat. Es ist also nicht verwunderlich, dass er im Verlauf der Feier zum Ehrenbürger von Lähn / Wleń ernannt wurde.

– 4 –

Hintergrund der polnisch-deutschen Zusammenarbeit

Die verantwortlichen Personen in Wleń / Lähn haben frühzeitig eine Zusammenarbeit mit der deutschen Seite angestrebt. Vermutlich resultierte diese Überlegung auch aus der positiven deutschen Unterstützung der 100-Jahr-Feier der Bobertalsperre bei Mauer / Zapora Wodna w Pilchowicach, die am 18. August 2012 stattfand. In diesem Zusammenhang wurde sogar der polnische Dank an die deutschen Gäste für die Errichtung der Talsperre ausgesprochen.

Auch die Wahl des Mottos für die 800-Jahr-Feier „Duma i Tożsamość” / „Stolz und Identität“ legte die polnisch-deutsche Zusammenarbeit nahe, denn es sollte zum Ausdruck gebracht werden, dass man mit Stolz auf die 800-jährige, sehr wechselhafte Geschichte zurückblickt und sich mit diesen historischen Begebenheiten identifiziert.

Für die 800-Jahr-Feier im Juni 2014 gab es das erste polnisch-deutsche Grundsatzgespräch im Februar 2013 und im Juni 2013 ein persönliches Treffen zur Abstimmung von Details. In den folgenden 12 Monaten gab es noch mehrere Treffen zwischen Anna Komsta als Direktorin des Kulturhauses „OKSiT Wleń“ und Doris Baumert als Verantwortliche auf deutscher Seite. Im Verlauf dieser Zusammenarbeit wurden mehr als 200 E-Mails zwischen den beiden Damen ausgetauscht, die jeweils von Anna Komsta in ihrer polnischen Muttersprache und von Doris Baumert in ihrer deutschen Muttersprache verfasst wurden, aber weil die beiden Frauen Grundkenntnisse der jeweils anderen Sprache besitzen, gab es nur sehr wenige Verständigungsprobleme.

– 5 –

150-Jahr-Feier des katholischen Kirchengebäudes am 27. Juni 2014

Der Beginn der 800-Jahr-Feier war einem anderen Jubiläum gewidmet, nämlich der 150-Jahr-Feier des katholischen Kirchengebäudes.

Heinrich der Bärtige und seine Ehefrau Hedwig, die später heiliggesprochen wurde, hatten bereits Anfang des 13. Jahrhunderts einer Kirchengründung in Lähn / Wleń zugestimmt. Die Kleinstadt hatte früher sehr unter dem Hochwasser des Flusses Bober / Bóbr zu leiden, der sie im Halbkreis umfließt. Dabei hat das Wasser häufig auch im Inneren der Kirche gestanden und die Grundsubstanz dermaßen in Mitleidenschaft gezogen, dass das alte Kirchengebäude abgerissen werden musste. Der Neubau begann im Jahr 1862 und das fertiggestellte Gotteshaus konnte am 6. November 1864 von Weihbischof Adrian Wlodarsky geweiht werden. Das 150-jährige Kirchenjubiläum wurde am 27. Juni 2014 mit einem besonderen Festgottesdienst begangen.

– 6 –

Nach dem Gottesdienst konnte Pfarrer Krzysztof Madej unzählige Gratulationen entgegennehmen. Als letzte Gratulantin überreichte ihm Doris Baumert zu seiner großen Freude das broschierte Buch „Die Kirchengeschichte von Lähn, Kreis Löwenberg (Schlesien)“, das sie anlässlich des Jubiläums herausgegeben hat. Die polnische Version des Buches konnte sie im Herbst 2014 nachreichen.

– 7 –

Titz-Erinnerungskonzert am 27. Juni 2014

Anschließend gab es einen weiteren Höhepunkt mit dem Konzert des ungarischen Organisten Balász Szabó auf seinem Titz-Harmonium, das kurzfristig den Weg zurück nach Schlesien gefunden hat, denn es wurde in der Kreisstadt Löwenberg / Lwówek Śląski angefertigt.

Das Titz-Erinnerungskonzert konnte auf Vermittlung von deutscher Seite stattfinden. Balázs Szabó ist ein Kenner und Liebhaber der Titz-Harmonien und wünschte sich eine besondere Würdigung für die Arbeit von Johannes Titz. Weil eine spezielle Begebenheit im Schloss Kleppelsdorf bei Lähn, heute Pałac Książęcy we Wleniu, dazu führte, dass sich Johannes Titz in Löwenberg / Lwówek Śląski auf den Bau von Harmonien spezialisierte, bot die Lähner Jubiläumsfeier den entsprechenden Anlass für dieses Konzert.

Der Virtuose Balázs Szabó hat mit seinem abwechslungsreichen Repertoire sowohl sein eigenes beeindruckendes Können, als auch das seines Instruments vorgeführt und mit dem am Anfang des 20. Jahrhunderts für die Stadt Lähn / Wleń komponierten Marsch „Vivat Lähn“ abgerundet.

Der erste Tag der Feierlichkeiten endete mit einem Wohltätigkeits-Ball in der Aula der Schule, an dem polnische und deutsche Gäste gleichermaßen teilnahmen, denn Musik verbindet, trotz der vorhandenen Verständigungsprobleme.

– 8 –

Offizielle Eröffnung in der Burgruine Lehnhaus / Zamek Lenno am 28. Juni 2014

Die offizielle Eröffnung erfolgte am 28. Juni 2014 im Innenhof der Burgruine Lehnhaus / Zamek Lenno, weil die Gründung von Lähn / Wleń von der damaligen Burg Lehnhaus / Zamek Lenno ausging, die angeblich ein gern besuchter und bewohnter Ort des Piasten Heinrich des Bärtigen und seiner Ehefrau Hedwig von Andechs war.

Dem Anlass und der ursprünglichen Zeit entsprechend waren die polnischen, offiziellen Personen in mittelalterlicher Kleidung erschienen und nach der Begrüßung und Eröffnung gab es Ritterspiele und mittelalterliche Musik mit Tanzdarbietungen.

Die weiteren Programmpunkte dieses Tages fanden auf dem Marktplatz in Wleń / Lähn statt.

– 9 –

Historischer Festzug am 29. Juni 2014

Der historische Festzug am 29. Juni 2014 bezog sich natürlich auch auf die geschichtlichen Fakten. Dabei traten die offiziellen Personen erneut in mittelalterlicher Kleidung auf und auch Heinrich der Bärtige mit seiner Ehefrau Hedwig waren zu sehen.

Ein wesentlicher Bestandteil war aber auch eine Gruppe von Personen mit Koffern und wenigen wichtigen Habseligkeiten, die sowohl als die polnischen Umsiedler als auch als die deutschen Vertriebenen interpretiert werden konnten.

Die polnischen Umsiedler wurden im Jahr 1945 nach Kriegsende aus dem Osten Polens hierher gebracht, während die deutschen Bewohner zwangsweise enteignet und 1946 bzw. 1947 aus ihrer schlesischen Heimat in den Westen Deutschlands vertrieben wurden.

– 10 –

Taubenflug am 29. Juni 2014

Schon im Mittelalter gab es in Lähn / Wleń einen Taubenmarkt, so dass diese Veranstaltung, die für gewöhnlich im Januar jeden Jahres stattfand, in den vergangenen Jahrhunderten ein bedeutendes Ereignis darstellte. Die Tradition des Taubenmarktes wird auch heute noch gepflegt, so dass sie in Form eines Taubenfluges zum Programmpunkt des Jubiläums wurde. Dafür haben der polnische Bürgermeister Bogdan Mościcki und die deutsche Aktivistin Doris Baumert auf der Bühne symbolisch zwei Taubenkäfige geöffnet, während auf der gegenüberliegenden Straßenseite eine größere Menge von Tauben freigelassen wurde.

– 11 –

Jubiläums-Gottesdienst auf dem Marktplatz am 29. Juni 2014

Vor dem Jubiläums-Gottesdienst hatte Doris Baumert die Möglichkeit, in kurzen Worten anlässlich dieses Gottesdienstes auf dem Marktplatz, also unter freiem Himmel, an den ersten protestantischen Gottesdienst nach der Gegenreformation zu erinnern, der am 19. März 1741 mangels eines evangelischen Gotteshauses ebenfalls auf dem Marktplatz stattfand.

Im Verlauf des Gottesdienstes war es für die deutschen Teilnehmer/innen eine besondere Freude, dass der Liegnitzer Bischoff während seiner Predigt fließend in die deutsche Sprache wechselte. Außerdem durfte Doris Baumert sowohl die Lesung halten als auch eine Fürbitte in deutscher Sprache vortragen.

– 12 –

Jubiläums-Ausstellung

Von deutscher Seite wurde eine umfangreiche Ausstellung für die Zeit vor 1945 erarbeitet, die sowohl Ansichtskarten und Fotos als auch Pläne, Grundrisszeichnungen, Werbeanzeigen, Siegeldabdrücke, Titelseiten von Publikationen, Noten und Texte des Lähner Marsches „Vivat Lähn“ sowie des Kommersliedes zur 700-Jahr-Feier und vieles mehr enthielt.

Mehr als 300 Abbildungen konnten von Doris Baumert durch die Unterstützung von 22 Personen sowie zehn deutschen und polnischen Institutionen zur Verfügung gestellt werden, die durch das Kulturamt auf Größe DIN A3 gedruckt und gerahmt wurden. Zusätzlich wurden von Doris Baumert 30 geschichtliche Kurztexte erarbeitet, die von Anna Horwat-Romaniuk in die polnische Sprache übersetzt wurden. Die themenbezogenen Ausstellungsorte dieser Ausstellung waren das Rathaus, das Kulturhaus, die katholische Kirche, die Schule, das Sanatorium, das Feuerwehrhaus sowie die Schlösser in Lehnhaus / Lenno bzw. Łupki und in Kleppelsdorf (heute Pałac Książęcy we Wleniu).

Darüber hinaus wurden sehr viele Ansichten aus der Zeit nach 1945 im Kulturhaus ausgestellt, die vielen Bewohnern von Wleń / Lähn zu verdanken waren.

– 13 –

Zierbrunnen bzw. Märchenbrunnen

Bereits im Jahr 1894 kam der Wunsch nach einem Brunnen auf dem Lähner Marktplatz auf. Dieser sollte zum einen als Zierde für die Stadt dienen und zum anderen dem Mangel an gutem Trinkwasser Abhilfe schaffen. Um das Projekt finanzieren zu können, wurde im Frühjahr 1895 eine Brunnenbau-Lotterie ins Leben gerufen, mit der ein fundierter Grundstock geschaffen werden konnte.

Allerdings reichten die finanziellen Mittel noch lange nicht aus und als im Sommer 1897 das große Hochwasser auch die Stadt Lähn / Wleń wieder stark in Mitleidenschaft zog, verzichtete man vorerst auf den Brunnenbau, da dieser mit seinem geplanten Standort vor dem Rathaus schon durch das nächste Hochwasser wieder zerstört werden könnte.

Als die Fertigstellung der Bobertalsperre bei Mauer absehbar war und damit die Hochwassergefahr gebannt wurde, griff man im März 1912 die Idee zum Bau des Zierbrunnens wieder auf. Geplant war die Fertigstellung für den 10. August 1913 zur Enthüllung bei der Jahrhundertfeier der Befreiung Schlesiens am 18. August 1913. Allerdings waren die finanziellen Mittel immer noch zu gering, so dass der Brunnenbau erneut um ein weiteres Jahr verschoben wurde.

Am 12. Juli 1914, im Rahmen der 700-Jahr-Feier, konnte schließlich der Zierbrunnen mit der Aschenbrödelfigur vor dem Rathaus feierlich mit freifliegenden Tauben enthüllt und offiziell der Stadt Lähn / Wleń übergeben werden. Die Figur selbst wandelte sich im Volksmund liebevoll vom Aschenbrödel zur Taubengustel, die im Laufe der Zeit zum Wahrzeichen der Stadt wurde.

Auch 100 Jahre später erhielt die Taubengustel würdige Aufmerksamkeit, indem sie zur 800-Jahr-Feier festlich geschmückt wurde.

-14 –

Drei Nationen – ein Brot“

Während der offiziellen Eröffnungsfeier am Samstagnachmittag wurde Mehl aus Polen, Deutschland und Tschechien in einem großen Glas gemischt, um daraus Brot zu backen – nach dem Motto „Drei Nationen – ein Brot“.

Dieses 3-Nationen-Brot wurde am Sonntagnachmittag von Vertretern der drei Länder auf der Bühne gebrochen, während Scheiben des Brotes an die Gäste auf dem Marktplatz verteilt wurden.

– 15 –

Publikationen

Das Stadtjubiläum hat auch neue Publikationen geschaffen. Als begleitendes, polnisches Buch ist erschienen: „Dzieje Wlenia – Jak Feniks z popiołów“ (Geschichte Lähns – Wie Phoenix aus der Asche), das von mehreren Autoren erarbeitet wurde, darunter der Direktor und ein Archivar des Staatsarchivs in Hirschberg / Jelenia Góra. Die geplante Übersetzung in die deutsche Sprache ist leider aufgrund des Bürgermeister-Wechsels unterblieben.

Wie bereits erwähnt hat Doris Baumert „Die Kirchengeschichte von Lähn, Kreis Löwenberg (Schlesien)“ inkl. der Geschichte der kleine Hedwigskirche in Lehnhaus / Lenno bzw. Łupki als broschiertes Buch erarbeitet, das im selben Jahr auch in polnischer Sprache gedruckt werden konnte.

Nach der umfangreichen und sehr zeitaufwendigen Arbeit für die Jubiläumsausstellung hat Doris Baumert später auch diese Ergebnisse zu einem broschierten Buch unter dem Titel „Lähn, Kreis Löwenberg (Schlesien) – Stadtgeschichte in Wort und Bild – Ausstellung zur 800-Jahr-Feier vom 27. bis 29. Juni 2014“ zusammengestellt.

– 16 –

Fazit

Die genannten Aktivitäten der 3-tätigen Feierlichkeiten haben nur einen Teil des gesamten Programms ausgemacht. Schließlich gab es auch polnische Gäste, die nicht sonderlich an der Geschichte interessiert waren und lediglich an einem Volksfest teilnehmen wollten. Aber die schwierige Herausforderung, allen Personen gleichermaßen gerecht zu werden, wurde von den Verantwortlichen der Stadt Wleń / Lähn bravurös gemeistert.

Gleichzeitig hat man sich vor allem auch für die deutschen Gäste als hervorragender Gastgeber mit der Planung, Umsetzung und Durchführung vieler gemeinsamer und geschichtlich bedingter Komponenten gezeigt.

Eine besondere Verbindung für beide Nationen stellt natürlich die Heilige Hedwig dar, die sowohl von Polen als auch von Deutschen verehrt wird, und als wichtige Person für diese Region an dem gesamten Wochenende in mehrfacher Hinsicht thematisiert wurde.

Mehrere ältere, deutsche Gäste haben sich auch schon allein darüber gefreut, dass sie an den Festtagen die Möglichkeit hatten, die öffentlichen Gebäude wie das Rathaus, das Feuerwehrhaus oder das Sanatorium zu besichtigen.

Außerdem gab es grundsätzlich schon viele zweisprachige Erläuterungen wie die geschichtlichen Texte der Ausstellung und zusätzlich standen auch während der Veranstaltungstage mehrere Personen für konkrete Übersetzungen zur Verfügung.

Viele polnische und deutsche Personen haben sich auf ein gemeinsames, geschichtliches Fest eingelassen, bei dem die unbeschwerte und positive Atmosphäre zum allgemeinen Wohlbefinden beitrug. Beide Nationen haben einiges voneinander gelernt, viele positive Erinnerungen geschaffen und die gegenseitigen Beziehungen vertieft. Ein schöneres Fazit kann wohl kaum gezogen werden!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *